Yaşam

Kahve Bitkisi Bakımı Nasıl Yapılır?

kahve bitkisi
Avatar

Bir ağaç düşünün ki 30 ila 40 yıl süresince cömertçe meyve veriyor. Alıca benzeyen iki çekirdekli meyveler bunlar. Ve yasemin kokusunu anımsatan hoş kokulu beyaz çiçekleri, yeşil ve parlak yaprakları var. Tropik iklimi seviyor ve 9 ila 10 metreye kadar uzayabiliyor. İşte bu ağacın meyvesinden kahve üretiliyor. Yani kahve, coffea bitki ailesinin üyesi olan kahve ağacında yetişen kahve meyvesinin çekirdeklerinden üretiliyor. Kahve bitkisi nedir, bakımı nasıl yapılır, kahve ağacı özellikleri nelerdir, kahve meyvesi neye benzer, kahve çiçeği nasıl kokar, gelin bir göz atalım…

kahve ağacı

Yoğun iş hayatının stresi, günün en güzel molaları, koyu muhabbetlerin ortağı mis gibi bir kahvedir şüphesiz. Kimimiz sıcacık bir kahveyle güne başlar, kimimiz ise farklı tatlarla zenginleşen kahvesini soğuk içer. Yani her türlüsünü severiz biz kahvenin ama çoğumuz kahvemizi yudumlarken kahvenin nereden geldiğini hiç düşünmemişizdir. Mesela pek çoğumuz kahve bitkisi nedir, neye benzer görmemişizdir; kahve çiçeği nasıl kokar hiç bilmeyiz. Hemen hepimizin aşina olduğu kahve çekirdekleri, hakkında pek fazla bilgi sahibi olmadığımız sert ve yeşil meyveleri olan, yaprakları dökülmeyen kahve ağacının meyvesidir aslında. Kahve, bu ağacın meyvesinin çekirdeğidir.

Kahve Çiçeğinden Fincandaki Kahveye…

kahvenin evrimi

Alıca benzeyen bu yeşil meyvelerin kahve çekirdeğine dönüşüm hikâyesi meyvelerin kızarmasıyla başlıyor. Rengi açık kırmızıya dönen meyveler toplanıp iyice yıkanıyor ve kırmızı dış kabuk ayıklanıyor. İçerisinden çıkan parlak ve yeşil kahve çekirdekleri tüketilebilir hâle gelebilmek için işlemden geçiriliyor. Kahve çekirdeğinin dışındaki zar çekirdekten ayrılıyor ve sonrasında bu taneler belli derecelerde kavrulduktan sonra soğutuluyor. Ve nihayet içilebilecek hâle geliyor. Farklı boyutlarda çekilen çekirdeklerle Türk kahvesi, espresso gibi farklı kahveler yapılabiliyor.

Kahve Ağacı Meyvesi

Doğal ortamında 10 metreye kadar büyüyebilen kahve ağacı, üretim teknikleri sebebiyle meyvelerinin daha kolay toplanması için genelde budanıyor ve 2-3 metreye kadar uzayabiliyor. Bu ağacını görmek için tropikal bir yolculuğa çıkmak gerekmiyor elbette. Bu işin meraklıları, kahveyi ve yeşili sevenler kahve ağacını evlerinde de yetiştirebiliyor. Minik bir fideyken alınan kahve bitkisi 3 yıl içinde büyüyüp çiçek açıyor. Yasemini anımsatan hoş kokulu bu beyaz çiçeklerin ömrü kısa sürüyor, yerlerini kahve yemişlerine/meyvelerine bırakıyor. Bu yemişlerin içinde iki çekirdek bulunuyor, bunlar kahve çekirdekleri. Kahvenin elde edildiği kısım işte burası.

kahve bitkisi çiçeği

Kahve bitkisi genellikle bardaklarda, kupalarda veya hoş görünümlü büyük kahve bardaklarında satılıyor. Dekoratif görünümlü bu bardaklara kahve bitkisi o kadar yakışıyor ki, evin en güzel yerini süslesin istiyorsunuz. Fakat kahve bitkisi yetiştirmeye karar verdiğinizde dikkat etmeniz gereken küçük bir-iki detay var. Nemi seven bu bitkiyi direkt güneş ışığı alan bir yere değil, dolaylı şekilde güneş ışığının düştüğü bir yere konumlandırmalı ve dibini çok ıslatmadan biraz nemlendirmelisiniz. Kahve ağacınız büyüdükçe fısfıs ile yapraklarını nemlendirmeyi de unutmayın.

Arabica ve Robusta Kahve Ağacı

100’den farklı türü olan kahve ağacının en yaygın olanları arasında Arabica ve Robusta geliyor. Robusta’ya göre daha yaygın olan Arabica, ısıya dayanıksızdır, çabuk hastalanır. Robusta ise aksine sıcak ve nemli bölgelerde kolayca yetişebilir. Buna rağmen Arabica’nın daha yaygın olmasının sebebi, bu ağaçtan elde edilen kahvenin çok daha kaliteli olmasıdır. Aromatik bir tadı olan Arabica’nın içimi de daha keyifli ve hafiftir. Arabica ve Robusta kahve çekirdekleri aslında birbirine çok benzer ama kafein miktarlarında farklılıklar vardır; Arabica ağacının kahve çekirdekleri yüzde 1-2 kafein içerir, Robusta’nın çekirdeklerinde ise yüzde 5’e varan bir kafein miktarı vardır.

Arabica

Özenli bir bakım gerektiren kahve ağaçları 5’inci senenin sonunda meyvesini vermeye başlar. 8 ila 14 yaş arası en verimli meyvenin alındığı dönem olmakla birlikte bir ağaçtan 800 ila 900 gram yeşil çekirdek kahve elde edilebilir.

Tropikal iklimi seven kahve ağacının meyveleri içinde gizlenen lezzetli kahve çekirdeklerinin tadını/aromasını, ağacın bulunduğu toprağın özelliği, toprağın çeşitli ağaçlarla olan yakınlığı, su, toprak, güneşlenme süresi ve nem etkiliyor. Kahve ağaçlarının yetiştirildiği tropikal bölgelere Brezilya, Etiyopya, Guetemala ve Kenya’yı örnek verebiliriz.

Kahve Bitkisi Tükenme Riski Altında

Science Advances bilim dergisinde yayınlanan araştırmaya göre dünyada tüm bitkilerinin beşte biri tükenme tehlikesiyle karşı karşıyayken, kahvedeki oran yüzde 60 ile oldukça yüksek seyrediyor. Bilinen 75 kahve türü tükenme tehlikesi altında, 35 kahve türü için tükenme riskinin olmadığı söyleniyor. Geri kalan 14 kahve türüyle, bu türlerin özellikleriyle ilgili pek bir bilgi yok.

kahve çiçeği

Vahşi Kahve Nedir?

Pek çok kahve çeşidi arasından sadece iki tür kahvenin çekirdeklerini tüketebiliyoruz; Arabica (Coffea arabica) ve Robusta (Coffea canephora). Bunların dışında kalan 122 kahve türü daha var, Bunlar vahşi kahveler.  Kahve bitkisinin karşı karşıya olduğu tükenme tehlikesine karşı uzmanlar, bu vahşi kahve türlerinin ileride kahve bitkisinin geleceğini korumak için kullanılabileceğini söylüyor.

İşte Benim Kahve Ağacım

Sizlere ofisimde büyüttüğüm minik kahve ağacımı tanıtayım…😊 Daha az yapraklı ve daha bodur bu dalların sayısı zamanla arttı ve büyüdü. Hatta kahve çekirdekleri bile var… Haftada 1 kere su veriyorum, eğer hafta boyunca çok kurumuşsa o zaman biraz nemlendiriyorum. Bu arada fazla sıcağa gelemiyorlar, direk güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde konumlandırıyorum.

kahve ağacı

Toplama zamanı geldiğinde meyveleri toplanmalı / Köklerine doğru sulanmalı, meyveler ıslatılmamalı / Toprağı nemli olmalı  / Verimli olması için damlama su ile kök kısmına doğru sulama yapılmalı / Gübre desteğiyle verim artırılmalı / Direkt güneş ışığına maruz bırakılmamalı / Evde yetiştirmek isteyenler cam saksı kullanmalı ve saksının tabanına su dolu bir kap yerleştirilmeli


Sizleri bir önceki “Brasserie Noir Bağdat Caddesinin Parlayan Yıldızı” başlıklı yazımızda, klasik tatların modern dokunuşlarla sunulduğu bir mekanla tanıştırıyoruz. Göz atmak için tıklayın.

Yazar hakkında

Avatar

Gül Demirdaş

Marmara Üniversitesi Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü’nden mezun genç iletişimci; okur, yazar, çizer, araştırır, gezer, keşfeder, paylaşır… Editörlük yapan, bunun yanında şiir ve öykü yazmaktan da kendini alamayan yazar adayı, “Yazmak, en zoru; kimi zamansa en kolayı. Zorluğunda ya da kolaylığında değilim ben işin. Yazarak var oluyorum, hepsi bu” diye özetliyor yazmayı.

Yorum Yap